Um bókina
Öll fæðumst við nafnlaus en erum mjög jótlega nefnd svo það verði ögn erfiðara fyrir dauðann að sækja okkur. Foreldrar Ástu völdu nafnið meðan hún var enn í móðurkviði. Nú liggur Sigvaldi faðir hennar á steyptri stétt – af hverju liggur hann þar? – og saga fjölskyldiunnar rennur um huga hans. Þetta er saga Ástu, saga um ást í ólíkum myndum, íslenska sveit, skáldskap og menntunarþrá.
Úr Sögu Ástu
Þá dimmir og þeir halda að það sé dauðinn
Þau mjakast út fjörðinn. Tvisvar næstum búin að festa sig í snjósköflum sem eru þrátt fyrir allt farnir að linast af vorinu, en síðan blasir úthafið við Ástu. Eins og högg.
Blýþungt, grátt, ógnandi - og vegurinn tekur að sveigja til vinstri og versna. Sem kemur á óvart, að hann geti orðið verri. En það er líka matsatriði, mjög hæpið, satt að segja, ofrausn, að kalla þetta sem þau hossast eftir veg, troðningur eða slóð væri nærri lagi, og samt ennþá ýkjur. Landroverinn höktir, kastast til, þau takast næstum því á loft inni í bílnum og Ásta yrði án efa bílveik ef bóndinn væri ekki með opinn glugga til að hleypa fjallinu, lyktinni af snjó og köldu vori inn til þeirra. Hún starir niður á ælupokann á gólfinu milli fóta sinna, þar sem Ieifarnar af pönnukökunum og rúgbrauðinu svamla í ælunni og minna hana á ást, alúð og tryggð fóstru sem hafði vakið hana með kossi snemma í morgun ... í morgun, er ekki lengra síðan?
Er þetta áreiðanlega sami dagurinn? Sama árið? Áratugurinn? Sama plánetan?
Og vakti?
Nei, Ásta var löngu vöknuð. Sofnaði seint, svaf illa, sífellt að vakna, hrædd, kvíðin, með sting í hjartanu. Samt líka fegin á einhvern einkennilegan hátt, því það átti að senda hana í burtu vegna þess að hún hafði svikið fóstru, ítrekað. Vegna þess að hún hafði skammast sín fyrir fóstru sína, gat stundum ekki þolað hana, gerði lítið úr henni, og passaði upp á að vinkonur hennar, bæði þær gömlu og nýju, kæmu ekki inn í litlu risíbúðina, fóstru til undrunar, sumar höfðu verið heimagangar í mörg ár. Hvar eru vinkonur þínar, spurði hún nokkrum sinnum, og það var einhver hnútur í röddinni, eitthvað brotið, eins og hana grunaði ástæðuna.
Það er þessvegna sem yfirvöldin senda Ástu burt.
Ekki vegna óróleika og hortugheita í skólanum, ekki vegna þess að hún nefbraut helvítis fíflið hann Jóa, heldur út af svikunum. Vegna þess að hún er ómerkileg ... Og hafði vaknað mjög snemma í morgun.
Heyrði fóstru fara hljóðlega á fætur, búa um fletið, breyta því í sófa, sófi á daginn, flet á nóttinni, hummandi gömul, ögn dapurleg stef, hræra í pönnukökudeig, hella upp á kaffi. Síðan stóð fóstra lengi með kaffibollann sinn við annan risgluggann, horfði út, sneri baki í Ástu sem lét þá rifa í augun og sá að axlir hennar skulfu.
Ásta þóttist í fastasvefni þegar fóstra beygði sig nokkrum mínútum síðar yfir hana með glöðum, hlýjum kossi, talandi um sveitina, að það væri nú gott að kynnast sveitinni, dýrunum, bláum sumarkvöldum, hvað þá fyrir borgarbarn eins og Ástu, eiginlega nauðsynlegt, og bara eðlilegt að vera kvíðin. Það er heldur ekkert líf ef maður er alltaf á sama stað, í örygginu, þú kemur sterkari til baka, útitekin og sterk, perlan mín, lambið mitt. Að lífinu skyldi detta í hug að blessa mig gamla með því að fá að eignast þig.
(57-9)