Launsynir orðanna

Útgefandi: 
Staður: 
Reykjavík
Ár: 
1998
Flokkur: 

Af bókarkápu:

Í bókinni Launsynir orðanna hugleiðir Einar Már Guðmundsson skáldskapinn í lífinu og lífið í skáldskapnum, þetta eru hugleiðingar sem oriðð hafa til á liðnum árum í glímunni við orðin. Þetta eru engar niðurstöður, heldur vangaveltur, sem stöðugt knýja dyra og dæma menn til að hugsa málin á ný...


Úr Launsonum orðanna
:

8. Kunnátta

Í ritlist nútímans kennir margra grasa. Stefnurnar sem uppi eru gefa vöruúrvali stórmarkaðanna lítið eftir. Allt er í boði, einsog á rýmingarsölu: sönglist fuglanna fjölskrúðug. Vitringar sveima um sali. Ekki er skrýtið þótt margir þjáist af nærsýni á eigið ágæti.

Þó vekur það spurningar þegar listamenn eru flokkaðir eftir svipuðu mynstri og hugmyndakerfi stjórnmálaflokkanna. Þá er stutt í kreddurnar, tískustraumana sem eirðarlausir flæða og svikin við hinn eina og sanna málstað. Upp spretta aðilar sem hafa lítið betra við tímann að gera en að semja stefnuskrár.

Þegar öllu er á botninn hvolft snýst listin um túlkun á mannlegri tilveru, á umhverfi hennar og náttúru; hún snýst, í stuttu máli sagt, um afstöðu til lífsins. Það er andstætt eðli hennar að beygja sig undir ok einhverrar stefnu sem listamanninum er ætlað að lúta einsog flokksaga, enda velja listamenn sér ekki stefnu með sama hugarfari og fólk velur föt eða bíla.

Hjá flestum er listin ástríða, ástríða sem smám saman er beisluð. Aðferðirnar spretta upp, sköpunin virkjar þær einsog foss og þyrlar þeim inn í hringiðuna.

,,Það má vel vera að höfundar fornsagnanna hafi verið lærðir menn og vel gefnir, gott ef ekki heimspekíngar og sálfræðíngar. En hafi svo verið þá forðuðust þeir einsog heitan eldinn að láta bera á því. Þeir segja aldrei einkamál sín í því sem þeir rita, né sýna hvað þeim séu gefnar margar íþróttir. Þó þeir kunni latínu fara þeir með það einsog mannsmorð. Andspænis yrkisefninu, sem af sökum yfirvættis stærðar sinnar knúði þá til að taka sér penna í hönd, þótti þeim brot á mannasiðum að trana fram í sögunni öðrum íþróttum sjálfra sín en þeirri einni að segja ,,rétt frá. Þeir settu ekki einusinni nöfn sín á bækur sem þeir sömdu.

Svo segir Halldór Laxness í Persónulegum minnisgreinum.

(23-4)